Door ISO Algemeen op 03 oktober 2013

Is meten weten?

“Nederland op twee na beste land in universiteitsranglijst”, zo kopte de Volkskrant gisteren. Wat hierbij vaak niet vermeld wordt, is waarop deze ranking gebaseerd wordt. Juist daarin – de gebruikte indicatoren – ligt de betekenis van deze  positionering van universiteiten verborgen. Onderwijskwaliteit blijkt namelijk slechts een minimaal gemeten factor te zijn, daar waar juist reputatie, het onderzoek en de frequentie van citaties de grootste stempel zetten op de rangschikking van universiteiten.

Er worden jaarlijks diverse rankings gehouden en daarmee ook verschillende aspecten van universiteiten en wetenschap gemeten. Alle rankings hanteren dan ook verschillende criteria om universiteiten te rangschikken, doch claimen zij vaak eenzelfde uitspraak: “Wat is de beste universiteit?” Al in 2011 hield het ISO een symposium over de discutabel gebleken betekenis van de ranking van universiteiten. Factoren die dikwijls prominente invloed uitoefenen op de rangorde, zijn het onderzoeksaandeel en de frequentie van citaties, terwijl een factor als de onderwijskwaliteit nauwelijks meegenomen wordt in het vergelijkend onderzoek.

Belangrijk om te erkennen is dat elke ranking slechts een beperkt beeld van de kwaliteit geeft, omdat de hetgeen de ranking definieert als ‘kwaliteit’ en de manier waarop het gemeten wordt, bij elke ranking verschilt. Kortom, de keuze van indicatoren, en de voorwaarden waarop universiteiten worden meegenomen in het onderzoek, zijn ontzettend bepalend voor de uitkomsten. Deze uitkomsten mogen dan ook niet zonder meer worden gegeneraliseerd naar de gehele universiteit, laat staan dat het zou worden gekoppeld aan de mate van bijvoorbeeld bekostiging. Zo zal een universiteit bijvoorbeeld lager op de ranking komen, wanneer zij een hele intensieve onderwijsvorm kiest, maar minder onderzoek publiceert.

Desalniettemin bracht het nieuws direct een aantal trotse tweets van de Nederlandse top-3 in deze ranking teweeg.

Hoe doen de Nederlandse Universiteiten het dit jaar in de Times Higher Education ranking?

Van alle 13 universiteiten zijn er in de lijst van dit jaar 8 dalers, 4 stijgers en 1 universiteit die op dezelfde plek staat ten opzichte van vorig jaar. Of dat nu daadwerkelijk betekent dat we dat beter of slechter zijn gaan doen, ligt in het midden.

Voor een volledige overzicht van deze ranking, klik hier.