Coöptatierecht is het recht van achterblijvende huurders om een nieuwe huurder te kiezen. In veel (studenten)huizen is dit van belang, aangezien veel gemeenschappelijke ruimtes met elkaar worden gedeeld, en zij er dus veel belang bij hebben dat ze invloed kunnen uitoefenen op de keuze van de nieuwe huisgenoot.
Een coöptatierecht kan alleen bestaan als het overeengekomen door huurders en verhuurders of als de eisen van redelijkheid en billijkheid dit zich meebrengen. Indien in de huurovereenkomst is opgenomen dat de huurders een coöptatierecht hebben, dan blijft in principe wel het laatste woord aan de verhuurder. Dit houdt in dat degene die is voorgedragen geweigerd kan worden door de verhuurder. Als er een coöptatierecht is opgenomen in de huurovereenkomst kan dit niet eenzijdig worden beëindigd door de verhuurder. Een contractueel beding kan immers alleen met instemming van beide partijen gewijzigd worden.

Het komt echter vaker voor dat er geen coöptatierecht is opgenomen in de huurovereenkomst. De omstandigheden kunnen dan toch met zich meebrengen dat de verhuurder rekening moet houden met de belangen van de huurders bij het kiezen van een nieuwe huurder. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de aard en inrichting van het huis en de wijze van bewoning en de persoonlijke levenssfeer van de huurders.
Het is echter niet zo dat als huurders altijd een nieuwe huisgenoot hebben gekozen dit automatische inhoudt dat ze dit de volgende keer ook mogen doen. Het ligt steeds aan de bijzondere omstandigheden van het geval.